Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển của đất nước nói chung và tỉnh Điện Biên nói riêng. Trong bối cảnh đó, việc triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (Phong trào) không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là giải pháp trọng tâm nhằm củng cố nền tảng tinh thần xã hội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với phát triển bền vững địa phương.
Ngày 16 tháng 01 năm 2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (Ban Chi đạo Trung ương) đã chủ trì cuộc họp toàn thể Ban Chỉ đạo Trung ương để tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Theo định hướng tại Hội nghị năm 2026 là năm đầu tiên triển khai nhiều chủ trương lớn, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW.
Đối với Điện Biên, một tỉnh miền núi, biên giới, có nhiều dân tộc cùng sinh sống việc triển khai Phong trào mang những đặc thù riêng như: địa bàn rộng, dân cư phân tán rải rác; trình độ phát triển không đồng đều giữa các vùng; bản sắc văn hóa đa dạng, phong phú nhưng cũng đứng trước nguy cơ mai một. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là triển khai đồng bộ mà còn phải linh hoạt, phù hợp với từng địa bàn, từng cộng đồng dân cư.
Trong những năm qua, Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tại Điện Biên đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cụ thể: Tỷ lệ gia đình văn hóa, thôn bản văn hóa ngày càng tăng; các hoạt động văn hóa cộng đồng được duy trì thường xuyên; Phong trào gắn kết hiệu quả với xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số hạn chế, đó là: chất lượng danh hiệu văn hóa chưa đồng đều, còn biểu hiện hình thức ở một số nơi; hệ thống Thiết chế văn hóa cơ sở (nhà văn hóa, khu thể thao) còn thiếu và hoạt động chưa hiệu quả; nguồn lực đầu tư hạn chế, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tác động của kinh tế thị trường làm biến đổi một số giá trị văn hóa truyền thống; công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp có lúc chưa chặt chẽ… Những vấn đề này đòi hỏi phải có sự điều chỉnh kịp thời trong cách tiếp cận và tổ chức thực hiện Phong trào.
Từ những kết quả đạt được cũng như những khó khăn, tồn tại, hạn chế tại địa phương; năm 2026 công tác triển khai kế hoạch thực hiện Phong trào trên địa bàn tỉnh Điện Biên xác định: lấy người dân làm trung tâm; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng thôn, bản; gắn Phong trào với chuyển đổi số… và triển khai tập trung vào 05 nội dung cụ thể:
Một là, triển khai một số mô hình mới như: hướng dẫn thí điểm xây dựng “Bản văn hóa số”, “Gia đình văn hóa số” góp phần hiện đại hóa công tác quản lý và lan tỏa giá trị văn hóa.
Hai là, nâng cao chất lượng danh hiệu văn hóa thay vì chú trọng số lượng, tỉnh tập trung: Đánh giá thực chất các danh hiệu văn hoá; gắn tiêu chí văn hóa với đời sống người dân; đảm bảo tính bền vững, tránh hình thức. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao uy tín và giá trị của các danh hiệu văn hóa trong cộng đồng.
Ba là, tỉnh Điện Biên chú trọng xây dựng các mô hình điểm có tính lan tỏa từ thực tiễn địa phương, lựa chọn những nội dung mang tính “điểm nhấn” như xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang; bảo vệ môi trường nông thôn, bản làng; phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; đồng thời đẩy mạnh xây dựng văn hóa học đường. Các mô hình này được triển khai theo kế hoạch cụ thể, có sự kiểm tra, đánh giá thường xuyên và từng bước nhân rộng nhằm tạo hiệu ứng tích cực trong cộng đồng.
Bốn là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền gắn với đặc thù vùng miền, kết hợp hài hòa giữa các phương thức truyền thống và hiện đại. Tận dụng hiệu quả các nền tảng số như mạng xã hội, đồng thời phát huy vai trò của già làng, trưởng bản và những người có uy tín trong cộng đồng; góp phần nâng cao ý thức của người dân, sự tham gia trở nên tự giác và bền vững hơn.
Năm là, gắn Phong trào với phát triển du lịch và văn hóa bản địa, khai thác giá trị văn hóa truyền thống để tạo sinh kế cho người dân. Đây được xem là hướng đi phù hợp, vừa góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế.
Thông qua việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội, cũng như đẩy mạnh quảng bá ẩm thực và du lịch cộng đồng, phong trào không chỉ dừng lại ở việc xây dựng đời sống văn hóa mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, góp phần nâng cao đời sống của người dân trên địa bàn.
Việc triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2026 tại Điện Biên không chỉ dừng lại ở mục tiêu xây dựng đời sống văn hóa, mà còn từng bước trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong bối cảnh đan xen cả cơ hội và thách thức. Với định hướng đúng đắn từ Trung ương cùng sự chủ động, linh hoạt của địa phương, Phong trào đang chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, ngày càng đi vào thực chất, gắn với đổi mới và sáng tạo.
Trong thời gian tới, nếu tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng triển khai và phát huy sức mạnh cộng đồng, tỉnh Điện Biên hoàn toàn có thể biến Phong trào thành nền tảng vững chắc để xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, góp phần phát triển bền vững và nâng cao hình ảnh của tỉnh trong tiến trình hội nhập.