Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn quốc, ngành văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Điện Biên đang từng bước chuyển mình với những giải pháp mang tính đột phá. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý hành chính, mà còn trở thành phương tiện hiệu quả để lưu giữ, bảo tồn và quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc của tỉnh. Những nỗ lực của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch, văn hóa và thể thao.
Số hóa di sản: Từ hiện vật đến không gian ảo
Một trong những điểm sáng nổi bật là công tác số hóa di sản văn hóa, lĩnh vực vốn được xem là “khó số hóa” nhất. Theo báo cáo năm 2025, Sở đã triển khai công tác số hóa dữ liệu, đạt được những kết quả cụ thể:
Xây dựng và hoàn thiện hình ảnh 2D đối với 383 hiện vật, 90 hiện vật xây dựng hình ảnh 3D; xây dựng tham quan ảo đối với 15 di tích lịch sử cấp quốc gia và nhiều điểm thuộc Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ; số hóa thông tin
cơ bản về di sản văn hóa phi vật thể được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Quốc gia và được UNESCO ghi danh trên địa bàn tỉnh; số hóa 49.000 trang thông tin, dữ liệu về hiện vật đang lưu giữ của Bảo tàng tỉnh.
Hoàn thành dự án Sửa chữa, hiện đại hóa phòng trưng bày giới thiệu tổng thể Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, với các nội dung: Số hóa dữ liệu hiện vật bảo tàng (số hoá 960 hiện vật); xây dựng phần mềm quản lý hiện vật, thông tin tra cứu; lắp đặt các cây tra cứu thông tin bằng các ngôn ngữ (tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp…); xây dựng chương trình tham quan bảo tàng ảo, phần mềm chạy trên thiết bị di động hỗ trợ tham quan và quảng bá hình ảnh bảo tàng; xây dựng Phòng chiếu phim 3D kết hợp sa bàn; xây dựng khu trải nghiệm với phần mềm thực tế ảo, phần mềm 3D maping tương tác; ản xuất 02 bộ phim, gồm: Phim 3D “Chiến dịch Điện Biên Phủ” và phim “Điện Biên - Đất và người”.
Đáng chú ý, nhiều điểm thuộc quần thể di tích gắn với Chiến dịch Điện Biên Phủ như Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đồi A1, Tượng đài chiến thắng, Hầm Đờ cát; Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng thực hiện việc thu phí thăm quan bằng hình thức “Biên lai điện tử”.
Việc triển khai các dự án số hóa di sản văn hóa đã góp phần lưu giữ, quản lý, quảng bá di sản văn hóa trên nền tảng dữ liệu số. Nhằm lưu giữ thông tin, đáp ứng nhu cầu truy cập mở, khai thác, nghiên cứu về di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh Điện Biên.
Du lịch thông minh: Tăng trải nghiệm, hút du khách
Chuyển đổi số cũng đang trở thành động lực quan trọng cho ngành du lịch địa phương. Các giải pháp đã triển khai gồm: Gắn mã QR tại các điểm di tích, giúp du khách tra cứu thông tin nhanh chóng; lập trình phê duyệt Hệ thống du lịch thông minh tỉnh Điện Biên, nhằm tối ưu hóa công tác quản lý, quảng bá và phát triển ngành du lịch thông qua việc ứng dụng công nghệ hiện đại; trong đó: Số hóa 3D các điểm đến du lịch, bao gồm 14 điểm: Chợ phiên Tủa Chùa; Chợ phiên Tả Sìn Thàng; Cao nguyên đá Tủa Chùa; Cánh đồng Chiếu Tính, Ruộng bậc thang Háng Khúa; Quần thể Chè Shan Tuyết cổ thụ; Chợ phiên Keo Lôm; Bản du lịch cộng đồng Nà Sự; Hồ Pá Khoang; Cột mốc A Pa Chải - Cột cờ A Pa Chải; Đèo Pha Đin; Bản du lịch cộng đồng Che Căn; Cánh đồng Mường Thanh; lòng hồ thuỷ điện Sơn La tại thị xã Mường Lay và huyện Tủa Chùa. Năm 2025, Điện Biên đón khoảng 1,45 triệu lượt khách, cho thấy hiệu quả bước đầu của việc ứng dụng công nghệ trong quảng bá và vận hành du lịch.
Chính quyền số: Thay đổi cách quản lý
Không chỉ tập trung vào di sản và du lịch, Sở còn đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hành chính. Năm 2025, có 99.90% văn bản điện tử ký số của cơ quan, đơn vị được trao đổi, liên thông trên môi trường mạng (trừ văn bản mật); 100% các báo cáo theo quy định được chuyển trên hệ thống thông tin báo cáo của tỉnh và kết nối với Hệ thống thông tin báo cáo Chính phủ; cập nhật đầy đủ đảm bảo đúng thời hạn đối với các nhiệm vụ do UBNB tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh giao trên hệ thống theo dõi nhiệm vụ do UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh giao (Hệ thống theo dõi thực hiện nhiệm vụ của tỉnh Điện Biên, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện theo quy định của pháp luật được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của tỉnh và tích hợp, cung cấp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Trang thông tin điện tử của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch kết nối với Hệ thống giám sát, đo lường mức độ cung cấp và sử dụng dịch vụ Chính phủ số (EMC); hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu chức năng, tính năng kỹ thuật theo quy định; thông tin được cập nhật kịp thời, đầy đủ theo quy định của Luật tiếp cận thông tin phục vụ nhu cầu khai thác, tìm kiếm thông tin, thủ tục hành chính còn hiệu lực của người dân, doanh nghiệp
Thách thức và hướng đi
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số của ngành vẫn đối mặt với không ít khó khăn: Hạ tầng công nghệ ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế; nhân lực số chưa đồng đều; một số dự án như phần mềm du lịch thông minh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Trong thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên đặt mục tiêu hoàn thiện hệ sinh thái du lịch thông minh, mở rộng số hóa toàn bộ di tích, lễ hội, đồng thời ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). Đây được xem là bước đi chiến lược để nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá văn hóa và phát triển du lịch bền vững.
Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn trở thành “cú hích” giúp ngành văn hóa, thể thao và du lịch Điện Biên bứt phá. Từ việc số hóa hiện vật, xây dựng không gian tham quan ảo đến phát triển du lịch thông minh, diện mạo mới của ngành đang hình thành, nơi giá trị văn hóa truyền thống hòa quyện cùng công nghệ hiện đại, mở ra cơ hội phát triển bền vững cho vùng đất giàu truyền thống lịch sử.