Trong chiến dịch Điện Biên Phủ bên cạnh các chiến sĩ quả cảm, trực tiếp cầm súng, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc, còn có những chiến sĩ anh nuôi thầm lặng, tận tụy vượt gian khó, trong điều kiện mưa bom bão đạn, chăm nuôi, tiếp sức cho các chiến sĩ chiến đấu nơi tuyến đầu chiến trường. Đóng góp công sức không nhỏ vào chiến thắng “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Một trong những chiến sĩ nuôi quân tiêu biểu trong chiến dịch đó là Anh hùng lực lượng Vũ trang Nhân dân - anh nuôi Đinh Văn Mẫu.
Đinh Văn Mẫu là người dân tộc Mường (1924-2007), quê ở xã Ngọc Lập, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ (nay là xã Minh Hòa, tỉnh Phú Thọ) vùng đất lịch sử giàu truyền thống cách mạng. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo, trưởng thành trong những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh Đinh Văn Mẫu sớm hình thành lý tưởng sống cao đẹp, ý chí dấn thân và khát vọng cống hiến trọn đời cho Tổ quốc. Tháng 4/1949, anh nhập ngũ và tham gia bộ đội địa phương, sau đó được biên chế vào Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. 7 năm làm chiến sĩ là 7 năm làm nhiệm vụ anh nuôi và phục vụ 08 chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên Giới, Hoàng Hoa Thám, Lý Thường Kiệt,… đặc biệt là chiến dịch Điện Biên Phủ. Với vai trò là chiến sĩ nuôi quân, Đinh Văn Mẫu đã vượt qua nhiều khó khăn, phát huy sáng kiến, hết lòng phục vụ đơn vị, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần chung vào chiến thắng Điện Biên ngày 07/5/1954.
Chiến dịch Điện Biên Phủ là một chiến dịch lớn, diễn ra dài ngày, lại ở địa hình rừng núi xa xôi hẻo lánh, cách xa hậu phương hàng trăm km, đường sá đi lại khó khăn, thời tiết không thuận lợi, dân cư thưa thớt, kinh tế nghèo nàn, phương tiện thuốc men thiếu thốn. Nhiệm vụ của chiến sĩ nuôi quân tại chiến trường là công tác hậu cần thiết yếu để bộ đội luôn được ăn chín uống sôi, đảm bảo sức khỏe và sức chiến đấu. Chiến sĩ anh nuôi không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ nấu ăn và tiếp tế đến tận chiến hào, mà còn phải sáng tạo, chăm lo cải thiện bữa ăn, cũng như sẵn sàng cầm súng chiến đấu, cùng đồng đội đánh thắng kẻ thù.
Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, trận đánh mở màn vào Trung tâm đề kháng Him Lam, đơn vị đồng chí Đinh Văn Mẫu đảm nhiệm trên hướng thứ yếu (là hướng Đông)
Trong đêm ngày 12/3/1954, Đinh Văn Mẫu cùng đồng đội thức thâu đêm nấu cơm, nắm thành từng nắm để bộ đội mang theo cùng với nước uống, tất cả được hoàn tất trong đêm. Đến sáng ngày 13/3/1954, toàn đơn vị ngoài việc được trang bị đầy đủ quân trang, vũ khí, đạn dược, các chiến sĩ còn mang theo những nắm cơm gói lá, bi đông đựng nước đeo bên mình. Đúng 17 giờ, pháo binh ta đồng loạt nhả đạn, dội sấm sét xuống Him Lam, Him Lam chìm trong khói lửa, thừa thắng quân ta anh dũng tiến lên, chiến đấu đến cùng với quân Pháp và đến 23 giờ 30 phút ngày 13/3, Trung tâm đề kháng Him Lam hoàn toàn bị tiêu diệt.
Bước sang đợt tấn công thứ hai của chiến dịch Điện Biên Phủ, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 đơn vị đồng chí Đinh Văn Mẫu tiếp tục nhận nhiệm vụ tấn công tiêu diệt cứ điểm Đồi D1. Sau hơn 2 giờ chiến đấu, các chiến sĩ Trung đoàn 209 đã làm chủ hoàn toàn D1, thừa thắng trung đoàn trưởng Trung đoàn 209 Hoàng Cầm chỉ huy lệnh cho đơn vị tấn công sang cứ điểm Đồi D2. Trận đánh Đồi D2 kéo dài tới gần sáng, quân Pháp hốt hoảng rút lui về Trung tâm Mường Thanh. Quân ta nhanh chóng chiếm các lô cốt, ụ súng của quân Pháp và xây dựng trận địa phòng ngự tại cứ điểm C1, D1, D2 đồng thời yểm trợ cho các đơn vị bạn tiếp tục tấn công các cứ điểm khác.
Trong đợt tấn công thứ hai của chiến dịch, công tác đảm bảo cơm nước cho các đơn vị ngoài trận địa phòng ngự cũng vô cùng vất vả, gian nan. Nấu được cơm, canh, nước uống trong điều kiện quân Pháp luôn ném bom đánh phá ác liệt đã khó, việc đưa cơm canh, nước uống ra tận nơi chiến hào còn khó khăn gấp bội lần. Mỗi ngày anh nuôi phải đi về hai, ba chuyến trên chặng đường 3km, vượt qua những ngọn đồi trơ trụi, mặt đất nóng bỏng và ngổn ngang mảnh vỡ của bom đạn, luôn luôn bị máy bay, pháo binh của quân Pháp oanh tạc. Lúc này, cơm, canh, nước uống có khi được đựng vào cặp lồng, ống tre, túi ni lông hay được gói trong những chiếc lá rồi đeo trên lưng để dễ dàng di chuyển qua địa hình khó khăn hiểm trở. Để hạn chế bị thương vong, các anh nuôi phải mang theo súng hay lựu đạn để tự vệ nếu gặp quân Pháp thì sẵn sàng chiến đấu.
Đường mang cơm từ D1 sang D2 phải vượt qua một đoạn hào nông giữa ban ngày máy bay và pháo binh của quân Pháp luôn bắn phá dữ dội, nhiều anh em nuôi quân rất ngại khi mang cơm ra trận địa qua đoạn đường này. Trong khó khăn, đồng chí Đinh Văn Mẫu có sáng kiến bọc cơm vào túi ni lông rồi bọc vải dù ngụy trang cẩn thận rồi khéo léo bò qua kéo gói cơm theo. Cả tổ làm theo Đinh Văn Mẫu và đã an toàn vượt qua lưới đạn dày đặc của quân Pháp đưa được cơm đến tận tay từng chiến sĩ, để bộ đội ăn no, đánh thắng kẻ thù.
Trong suốt thời gian tham gia chiến dịch, thực hiện khẩu hiệu “Ăn no đánh thắng”, đồng chí Đinh Văn Mẫu cùng anh em tích cực đi lấy măng, đào củ mài, lấy hoa chuối rừng, lội suối bắt cua, ốc để cải thiện bữa ăn, bảo đảm sức khỏe cho bộ đội. Nhiều sáng kiến mang cơm nước phục vụ bộ đội qua các trận địa giao tranh, qua các khe suối hung dữ… của Đinh Văn Mẫu không chỉ giúp bộ đội có cơm ăn, nước uống đầy đủ mà còn có tác dụng động viên kịp thời tinh thần tiếp thêm sức mạnh cho anh em chiến đấu ngoài trận địa.
Có thể nói công việc của anh nuôi Đinh Văn Mẫu là người không trực tiếp cầm súng chiến đấu ngoài mặt trận, nhưng anh đã đảm nhận nhiệm vụ không kém phần quan trọng. Anh đã xông pha nơi trận địa để đưa được cơm canh, nước uống cho bộ đội ăn no để có thêm sức khỏe đánh thắng kẻ thù xâm lược, góp phần nhanh chóng đưa chiến dịch Điện Biên Phủ đi đến thắng lợi hoàn toàn vào ngày 07/5/1954.
Trong các chiến dịch nói chung và đặc biệt trong chiến dịch Điện Biên Phủ, đồng chí Đinh Văn Mẫu luôn là tấm gương sáng về ý thức tốt, trách nhiệm cao, có sức khỏe, có tinh thần chiến đấu dũng cảm, lao động tích cực, cần cù, tận tụy hết lòng phục vụ đồng đội, trong bất kỳ hoàn cảnh nào đồng chí cũng vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ, phục vụ đơn vị. Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ chiến sĩ anh nuôi Đinh Văn Mẫu đã được Nhà nước tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Hai, được Đại đoàn và Trung đoàn khen thưởng 09 lần và được bầu là Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn 312. Ngày 07/5/1956, đồng chí Đinh Văn Mẫu được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.