Ngày 28/02/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 373/QĐ-BVHTTDL phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Việc điều chỉnh nhằm cập nhật các định hướng phát triển mới của đất nước, bảo đảm phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, các chiến lược phát triển văn hóa, thể thao, công nghiệp văn hóa và yêu cầu tổ chức bộ máy chính quyền địa phương trong giai đoạn mới. 

Theo nội dung điều chỉnh, mạng lưới cơ sở văn hóa quốc gia bao gồm nhiều loại hình thiết chế quan trọng: Bảo tàng; thư viện; điện ảnh; nghệ thuật biểu diễn; triển lãm văn hóa, nghệ thuật; trung tâm văn hóa trong nước, trung tâm công nghiệp văn hóa; trung tâm văn hóa Việt Nam tại nước ngoài; cơ sở nghiên cứu và đào tạo chuyên ngành văn hóa, nghệ thuật; Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh đó, hệ thống này còn bao gồm các di sản thế giới và di tích quốc gia đặc biệt; Trụ sở cơ quan về văn hóa, thể dục thể thao; Cơ sở số hóa dữ liệu văn hóa và thể thao.

Quy hoạch xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hoà, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao sức khỏe, tăng cường thể lực, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của Nhân dân; góp phần củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và chủ quyền quốc gia; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và các quy hoạch có liên quan; phù hợp với quá trình tái cơ cấu bộ ngành, sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030.

Đồng thời, việc phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao sẽ được triển khai theo hướng kết nối chặt chẽ từ trung ương đến địa phương, gắn với các không gian phát triển kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước như các cực tăng trưởng, vùng động lực và hành lang kinh tế. Quy hoạch cũng chú trọng quan tâm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn khó khăn và các đối tượng chính sách nhằm bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với các hoạt động văn hóa, thể thao.

Mục tiêu phát triển đến năm 2030

Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, cơ bản hoàn thiện mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao phù hợp với điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng và định hướng tổ chức không gian phát triển sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Xây dựng mới và nâng cấp mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao cấp quốc gia và quốc tế; qua đó thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và hội nhập quốc tế, đặc biệt tại các đô thị trung tâm, cực tăng trưởng quốc gia, động lực phát triển vùng và các cửa ngõ liên kết hành lang, vành đai kinh tế quan trọng.

Phấn đấu 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 03 loại hình thiết chế văn hóa cơ bản, gồm: trung tâm văn hóa - nghệ thuật, bảo tàng và thư viện, được đầu tư đồng bộ, hiện đại, gắn với chuyển đổi số và mô hình quản trị hiệu quả. 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 03 công trình thể thao cơ bản (nhà thi đấu, sân vận động, bể bơi); từng bước hình thành các tổ hợp hoặc khu liên hợp thể dục thể thao đạt chuẩn quốc gia trở lên.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, thể thao; hoàn thành số hoá 100% các di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt. Các địa phương nằm trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa và giải trí quy mô, ứng dụng công nghệ hiện đại, mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, công chúng và khách du lịch.

Tầm nhìn đến năm 2045

Hình thành mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao quốc gia đồng bộ, hiện đại và phát triển bền vững, giữ vai trò trụ cột trong xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; đồng thời thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và hội nhập quốc tế mạnh mẽ. Các cơ sở văn hóa, thể thao được tăng cường chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng dịch vụ, gia tăng trải nghiệm của người dân và bảo đảm quyền tiếp cận công bằng đối với mọi tầng lớp xã hội.

Mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao được tổ chức và phân bố không gian hợp lý, gắn kết chặt chẽ với cấu trúc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng và địa phương, đặc biệt tại các cực tăng trưởng, đô thị trung tâm, các hành lang và vành đai kinh tế. Các cơ sở văn hóa, thể thao quốc gia từng bước trở thành những thương hiệu mạnh; hình thành các công trình quy mô lớn, tầm cỡ khu vực và các nước tiên tiến trên thế giới, mang tính biểu tượng cho khát vọng hòa bình, ý chí tự lực tự cường và mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, nhân dân hạnh phúc. Mạng lưới cơ sở thể thao quốc gia có năng lực tổ chức và đăng cai các sự kiện thể thao quy mô khu vực Đông Nam Á và châu lục. Hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa hiện đại, gắn kết với mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO thúc đẩy giao lưu, hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, qua đó gia tăng “sức mạnh mềm văn hóa” và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

 Theo quy hoạch điều chỉnh, trong giai đoạn tới sẽ xây dựng mới và nâng cấp nhiều thiết chế văn hóa quan trọng. Trong đó xây dựng mới các bảo tàng quốc gia như Bảo tàng Đảng Cộng sản Việt Nam tại Hà Nội, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tại Hà Nội và Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam khu vực phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời cải tạo, nâng cấp Bảo tàng Lịch sử quốc gia cùng nhiều bảo tàng lớn khác nhằm nâng cao chất lượng trưng bày và trải nghiệm cho công chúng.

Chú trọng nâng cấp một số thư viện công cộng cấp tỉnh tại một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Hải Phòng, Thái Nguyên, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Điện Biên, Lạng Sơn, Khánh Hòa, Đắk Lắk…), thành các trung tâm tri thức vùng, thúc đẩy kết nối và chia sẻ tài nguyên thông tin giữa các địa phương, vùng kinh tế - xã hội.

Trong lĩnh vực điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, quy hoạch định hướng xây dựng các trung tâm điện ảnh hiện đại, phát triển hệ thống trường quay đạt tiêu chuẩn quốc tế tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời xây dựng các nhà hát và trung tâm nghệ thuật biểu diễn quy mô lớn, trong đó có Nhà hát Opera tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Đối với lĩnh vực thể thao, quy hoạch tập trung phát triển mạng lưới trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia và các trung tâm vệ tinh tại nhiều địa phương; xây dựng các khu liên hợp thể thao quy mô lớn tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đủ điều kiện đăng cai các sự kiện thể thao tầm cỡ khu vực và châu lục.

Nội dung mới trong quy hoạch điều chỉnh đó là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về văn hóa và thể thao, hình thành các trung tâm dữ liệu tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, tích hợp dữ liệu về di sản văn hóa, vận động viên, huấn luyện viên, cơ sở vật chất và hệ thống thi đấu thể thao. Hệ thống này sẽ ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tổ chức hoạt động và dự báo phát triển ngành.

Việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao trong giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 sẽ đóng vai trò nền tảng, tạo động lực cho sự phát triển toàn diện của lĩnh vực văn hóa và thể thao, đồng thời góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội và khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.