Ngày 27 tháng 7 hằng năm là dịp tri ân công lao của những người thương binh, liệt sĩ trong cuộc chiến giành độc lập, bảo vệ tổ quốc, là dịp để mỗi người Việt Nam ôn lại truyền thống yêu nước, tinh thần kiên cường bất khuất của dân tộc, đồng thời khẳng định đạo lý “Uống nước nhớ nguồn; Ăn quả nhớ người trồng cây”.
Ngày 27/7/1947 được chọn là Ngày Thương binh toàn quốc, sau này trở thành Ngày Thương binh liệt sĩ, bởi ý nghĩa đặc biệt trong hoàn cảnh đất nước vừa bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, chính quyền cách mạng đang còn non trẻ thì thực dân Pháp âm mưu trở lại xâm lược nước ta. Kiên quyết bảo vệ thành quả cách mạng, giữ gìn độc lập tự do, quân và dân ta đứng lên chống Pháp. Khi ấy, hàng vạn chiến sĩ và đồng bào đã ngã xuống, hàng nghìn người để lại một phần thân thể nơi chiến trường.
Đầu năm 1946, Hội giúp binh sĩ tử nạn (sau đổi tên là Hội giúp binh sĩ bị thương) được thành lập ở Thuận Hóa, Bình Trị Thiên, ở Hà Nội và nhiều nơi khác. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được mời làm hội trưởng danh dự của Hội giúp binh sĩ tử nạn. Ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, chiến tranh lan rộng ra nhiều vùng, số người bị thương và hy sinh tăng lên, đời sống của chiến sỹ và đồng bào ta gặp muôn vàn khó khăn.
Để chỉ đạo công tác thương binh tử sĩ trong cả nước, ngày 26/2/1947, Phòng thương binh thuộc Chính trị Cục, quân đội quốc gia Việt Nam được thành lập. Đầu tháng 7/1947 Ban Vận động tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc cũng được thành lập. Cùng thời gian này, tại xóm Bàn Cờ, thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, các đại biểu Tổng bộ Việt Minh, Trung ương Hội Phụ nữ cứu quốc, Trung ương Đoàn Thanh niên cứu quốc, cục Chính trị Quân đội quốc gia Việt Nam, Nha Thông tin tuyên truyền và một số địa phương đã dự một cuộc họp do cục Chính trị Quân đội quốc gia Việt Nam tổ chức. Nội dung cuộc họp là thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn ngày kỷ niệm Thương binh Liệt sĩ và bảo vệ công tác thương binh liệt sĩ. Tại cuộc họp này, theo đề nghị của đại diện Chính trị Cục quân đội Quốc gia Việt Nam, sau khi cân nhắc nhiều mặt, hội nghị nhất trí đề nghị Trung ương lấy ngày 27/7/1947 làm ngày thương binh liệt sĩ, ngày toàn dân cùng thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và các đại biểu đã nhất trí chọn ngày 27/7 hằng năm là ngày Thương binh toàn quốc là dịp để dân chúng tỏ lòng hiếu nghĩa bác ái và tỏ lòng yêu mến thương binh.
Ngày 27/7/1947, Ngày thương binh toàn quốc lần đầu tiên được tổ chức bằng cuộc mít tinh quan trọng diễn ra tại xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên. Ngày 27/7/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng có lời kêu gọi: “Khi nạn ngoại xâm ào ạt đến, nó như một trận lụt to. Nó đe dọa tràn ngập cả non sông Tổ quốc. Nó đe dọa cuốn trôi cả tính mệnh, tài sản, chìm đắm cả bố mẹ, vợ con của nhân dân ta. Trước cơn nguy hiểm ấy, số đông thanh niên yêu quý của nước ta đã dũng cảm xông ra mặt trận. Họ quyết tâm đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững để ngăn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào. Họ quyết hy sinh tính mệnh để giữ tính mệnh đồng bào. Họ quyết hy sinh gia đình và tài sản họ để bảo vệ gia đình và tài sản đồng bào. Họ quyết liều chết chống địch để cho Tổ quốc và đồng bào sống. Họ là những chiến sĩ anh dũng của chúng ta. Trong đó có người đã bỏ lại một phần thân thể ở mặt trận, có người đã bỏ mình ở chiến trường. Đó là thương binh, đó là tử sĩ”. Nhân dịp kỉ niệm 50 năm ngày thương binh liệt sĩ, ngày 27/7/1997, tại xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Bộ Lao động - Thương binh và xã hội cùng Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã khánh thành khu kỷ niệm 27/7 và dựng bia kỷ niệm với nội dung được khắc trên bia: Nơi đây, ngày 27 tháng 7 năm 1947, 300 cán bộ, bộ đội và đại diện các tầng lớp nhân dân địa phương họp mặt nghe công bố bức thư của Bác Hồ, ghi nhận sự ra đời của ngày Thương binh, liệt sĩ. Cũng nơi này đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là di tích lịch sử.
Ngày Thương binh liệt sĩ 27/7 là dịp để mỗi chúng ta tưởng nhớ, tôn vinh và tri ân những cống hiến to lớn của các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh và người có công. Đồng thời đây cũng là lời nhắc nhở rằng hòa bình, độc lập hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ. Mỗi người Việt Nam, bằng những hành động cụ thể và thiết thực, hãy cùng chung tay tiếp tục gìn giữ truyền thống nhân ái, đền ơn đáp nghĩa, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, bền vững.